Geçen haftaki yazımızda M. Çağatay Uluçay’ın 1945 yılından bu yana yayınlanamayan ve Prof. Dr. Nejdet Bilgi tarafından yayına hazırlanıp 2024 yılında yayınlanan “Saruhan’ı İdare Eden Şehzadeler,...” kitabından bahsetmiştik.
Uluçay’ın Nejdet Bilgi tarafından yayına hazırlanan kitabının yayınlanma hikayesi kitabın takdim bölümünde detaylı şekilde anlatılmaktadır.
Saruhan Sancağında görev yapan Osmanlı şehzadeleri her zaman merak konusu olmuştur. Öyle ki konuyla ilgili 1945 yılında TTK’ya teslim edilen M. Çağatay Uluçay’ın eseri alanında öncü eserlerdendir.
Manisa’da görev yapan Osmanlı şehzadeleriyle ilgili İ. Hakkı Uzunçarşılı tarafından kaleme alınan ‘Sancağa Çıkarılan Osmanlı Şehzadeleri’1 makalesi ilk ve en önemli makalelerden birisidir.
Son yıllarda Feridun M. Emecen’in ‘XVI. Asırda Manisa Kazası2’, ‘Tarihin İçinde Manisa3’, ‘ Fetih ve Kıyamet4’ gibi çalışmaları ile yine Feridun M. Emecen, Sezai Küçük, Arif Bilgin tarafından hazırlanan ‘Şehzade Divanı Defterleri5’, ‘Şehzade Şehirden Payitahta Manisa’da Yetişen Şehzadeler6’ , ‘Şehzade Sultan, Fatih Sultan Mehmet’in Şehzadelik Yılları7’ gibi konuyla ilgili kitaplar yayınlanmış ve Saruhan sancağında görev yapan şehzadelerle ilgili sis perdesi kısmen aralanmıştır. Ancak Osmanlı şehzadelerinin Manisa’da görev yaptığı yıllardaki faaliyetleri, şehri nasıl yönettikleri, eserleri, saray mutfağı, Saray-ı Amire, halkın durumu, şehrin sosyo-ekonomik yapısı, yönetim tecrübeleri vb. birçok konuda bilgilerimiz henüz yetersizdir.
Çağatay M. Uluçay’ın “Saruhan’ı İdare Eden Şehzadeler, Maiyetleri ve Devirlerinde Yapılan Eserlere Dair Bir Araştırma”,kitabı 1945 yılının bilgileri ve vesikalardan yola çıkılarak hazırlanan ilk eser olma özelliğine sahiptir.
Kitap dört bölümden oluşmaktadır.
I. Bölüm ‘Saruhan’ı İdare Eden Şehzadeler’, II. Bölüm “Şehzadelerin Maiyetleri”, III. Bölüm “Şehzadeler Devrinde Yapılan Eserler”,IV. Bölüm ise “Bu Hususa Dair Resmi Vesikalar” başlıklarından oluşmaktadır. Uluçay, kitabını dönemin çağdaş yazarlarından ve arşiv vesikalarıyla desteklerken konuyla ilgili o döneme kadar yayınlanmamış 78 vesikayla da güçlendirmektedir.
1945 yılının bilgi ve belgeleri ışında hazırlanan Uluçay’ın kitabıyla ilgili Feridun M. Emecen’in ‘Ön Söz’deki değerlendirmesinden de anlaşılacağı gibi kitabın titizlikle tekrar yayınlanması gerektiğininin altı çizilmiştir “Unutulmuşluk içinde kalan ama bilenler açısından değeri olduğu düşünülen bu eserin iyi bir editöryal çalışma ile yayımlanması uygun olabilir.”8
“Saruhan’ı İdare Eden Şehzadeler, Maiyetleri ve Devirlerinde Yapılan Eserlere Dair Bir Araştırma” kitabı Prof. Dr. Nejdet Bilgi tarafından titiz bir editöryal çalışma, dipnot ve çağdaş kaynaklarla desteklenerek yayınlanarak bilim dünyasına kazandırılmıştır.
Manisa’da görev yapan Osmanlı şehzadelerinin faaliyetleri, maiyetlerinde bulunan şahısların kimler olduğu, şehre kazandırdığı mimari eserler; camiler, hamamlar... şehzadelerin lalaları, hocaları, Manisa sarayında görev yapan nedimeler, saray ağaları, şehzade anneleri, Saray-ı Amirenin haremi...
Birçok konuya açıklık getiren eser aynı zamanda Saruhan sancak merkezi Manisa’nın bir yönetim merkezi olduğunu, adeta bir başkent gibi faaliyetler yürüttüğünü anlamamıza yardımcı olmakta ve 78 vesikayla desteklenmektedir.